ITA 2569 มีแนวทางประเมินอย่างไร

                       หลักการสำคัญในการพัฒนาหลักเกณฑ์การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนิงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment: ITA) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มีวัตถุประสงค์เพื่อให้การประเมินสามารถสะท้อนสถานการณ์การทุจริตและระดับคุณธรรมความโปร่งใสได้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น จึงได้มีการพัฒนาและยกระดับเครื่องมือการประเมินให้สอดคล้องกับบริบทและสถานการณ์การทุจริตภายในหน่วยงานภาครัฐ 

1. แบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน (IIT) และแบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก (EIT) มีการปรับปรุงตัวชี้วัดให้สะท้อนสถานการณ์การทุจริตภายในหน่วยงานภาครัฐ พัฒนากรอบแนวคิดให้สอดคล้องกับสถิติเรื่องร้องเรียนการทุจริตประพฤติมิชอบในหน่วยงานภาครัฐ และข้อคำถามครอบคลุมทั้งประสบการณ์ (Experience) และการรับรู้ (Perception) ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายในและภายนอก

สำหรับแบบวัด IIT ประกอบด้วย 5 ตัวชี้วัด ได้แก่ ตัวชี้วัดที่ 1 การปฏิบัติหน้าที่ ตัวชี้วัดที่ 2 การใช้จ่ายงบประมาณและการจัดซื้อจัดจ้าง ตัวชี้วัดที่ 3 การใช้อำนาจในการบริหารงานบุคคล ตัวชี้วัดที่ 4 การใช้ทรัพย์สินของราชการ ตัวชี้วัดที่ 5 การแก้ไขปัญหาการทุจริต

ส่วนแบบวัด EIT ประกอบด้วย 2 ตัวชี้วัด ได้แก่ ตัวชี้วัดที่ 6 ความสุจริตในการดำเนินงาน ตัวชี้วัดที่ 7 ความเสี่ยงในการติดต่อหรือรับบริการ

เพื่อยกระดับเครื่องมือการประเมินให้มีความเป็นธรรม สะท้อนภาพลักษณ์ความโปร่งใสตามบริบทจริงของแต่ละหน่วยงานมากขึ้น จึงได้จัดทำ “ชุดข้อคำถามเฉพาะ (Specific Questions)” เป็นข้อคำถามท้ายแบบวัด IIT และแบบวัด EIT โดยพัฒนาข้อมูลมาจากสถิติเรื่องร้องเรียนการทุจริตย้อนหลัง 3 ปี (พ.ศ. 2566 - 2568) ซึ่งได้มีการจำแนกความเสี่ยงออกเป็นเป็น 10 ประเด็น และคัดเลือก 5 อันดับความผิดสูงสุดของแต่ละกลุ่มมาใช้ในการประเมิน คะแนนในชุดคำถามเฉพาะไม่นำไปรวมกับคะแนนการประเมิน โดยคะแนนจากชุดข้อคำถามเฉพาะดังกล่าว ไม่นำมารวมในการคำนวณคะแนนการประเมิน ITA

การแบ่งกลุ่มหน่วยงานสำหรับข้อคำถามเฉพาะตามลักษณะภารกิจและความรับผิดชอบ แบ่งออกเป็น 6 กลุ่มหลัก โดยในแต่ละกลุ่มจะประกอบด้วยกระทรวงและหน่วยงานในสังกัดหรือกำกับ และหน่วยงานประเภทต่าง ๆ เช่น หน่วยงานประเภทองค์กรอิสระ หน่วยงานในสังกัดรัฐสภา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ฯลฯ

สำหรับหน่วยงานระดับจังหวัดและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้กำหนดประเด็นความเสี่ยงในข้อคำถามเฉพาะจำนวน 5 ประเด็น ประเด็นละ 2 ข้อคำถาม ได้แก่ การปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ การจัดซื้อจัดจ้าง การบริหารงานบุคคล ประเด็นที่ดิน (สาธารณะประโยชน์) และการเรียกรับสินบน

2. แบบวัดการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะ (OIT) ผลักดันการเปิดเผยข้อมูล เชื่อมโยงแบบวัด OIT กับฐานข้อมูลกลางภาครัฐ บูรณาการร่วมกับสำนักงาน ก.พ. สำนักงาน ก.พ.ร. สำนักงาน ป.ป.ท. สำนักงานสถิติแห่งชาติ และ DGA ในการกำหนดประเด็นเปิดข้อมูลภาครัฐ

พร้อมกันนี้ มีการปรับปรุงองค์ประกอบด้านข้อมูลเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐมากยิ่งขึ้น ผ่าน 2 ตัวชี้วัด ได้แก่ ตัวชี้วัดที่ 8 การเปิดเผยข้อมูล ซึ่งยกระดับการเปิดเผยข้อมูลให้เป็นไปตามมาตรฐานกฎหมายและยุทธศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง ตัวชี้วัดที่ 9 การป้องกันการทุจริต มุ่งเน้นการบริหารจัดการความเสี่ยงเชิงรุก

กรอบระยะเวลาการประเมิน ITA ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 กำหนดเป็น 3 ช่วง ดังนี้

                        1. ช่วงเตรียมความความพร้อมการประเมิน ระยะเวลาการดำเนินงานตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์ ถึง มีนาคม พ.ศ. 2569

                        2. ช่วงดำเนินการประเมิน ระยะเวลาการดำเนินงานตั้งแต่เดือน มีนาคม ถึง กันยายน พ.ศ. 2569

                        3. ช่วงพิจารณาและเผยแพร่ผลการประเมิน ระยะเวลาดำเนินงาน ไตรมาส 1 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570

การประเมิน ITA ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 คาดว่าจะได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานภาครัฐในการนำไปใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาและเสริมสร้างธรรมาภิบาล ยกระดับมาตรฐานการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ และขับเคลื่อนแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติด้านการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ ตลอดจนส่งเสริมวัฒนธรรมแห่งความโปร่งใส อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการป้องกันการทุจริตและสร้างความเชื่อมั่นต่อประเทศไทยในระยะยาวอย่างยังยืน